{"id":12031,"date":"2023-06-11T08:00:00","date_gmt":"2023-06-11T05:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/suymerbir.org.tr\/?p=12031"},"modified":"2025-08-19T09:11:14","modified_gmt":"2025-08-19T06:11:14","slug":"balikciligin-geleceginin-bir-ayagi-kapali-devre-yetistiricilik-tesisleriyle-karada","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.suymerbir.org.tr\/en\/balikciligin-geleceginin-bir-ayagi-kapali-devre-yetistiricilik-tesisleriyle-karada.html","title":{"rendered":"Bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n gelece\u011finin bir aya\u011f\u0131, kapal\u0131 devre yeti\u015ftiricilik tesisleriyle karada"},"content":{"rendered":"\n

Kuzeye do\u011fru gidildik\u00e7e genellikle iklim, karada tar\u0131m yapmak i\u00e7in olduk\u00e7a elveri\u015fsiz hale gelir ve Norve\u00e7\u2019te, Kuzey Kutup Dairesi\u2019nin \u00f6tesindeki arazilerde tar\u0131m neredeyse d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez fakat Skjerstad Fiyordunun k\u0131y\u0131lar\u0131, yeti\u015ftiricili\u011fin bir ba\u015fka t\u00fcr\u00fcne, olduk\u00e7a geli\u015fmi\u015f bir bal\u0131k \u00e7iftli\u011fine ev sahipli\u011fi yap\u0131yor: Salten Smolt<\/a>. Bu \u015firketin 7 bin metrekarelik ana binas\u0131nda her y\u0131l 8 milyon smolt<\/strong>, yani gen\u00e7 Atlantik somonu \u00fcretme kapasitesine sahip tanklar bulunuyor.<\/p>\n\n\n\n

\u00dczerinden pek \u00e7ok defa ge\u00e7ti\u011fimiz \u00fczere, bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k d\u00fcnyadaki en h\u0131zl\u0131 b\u00fcy\u00fcyen g\u0131da \u00fcretim \u015fekli.<\/strong> T\u00fcm d\u00fcnyadaki protein al\u0131m\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k %17\u2019si deniz mahs\u00fcllerinden<\/strong> geliyor ve hatta, Asya ve Afrika\u2019n\u0131n baz\u0131 b\u00f6lgelerinde bu oran %50<\/strong>\u2019leri buluyor. GSMH\u2019si olduk\u00e7a iyi durumda olan zengin<\/em> \u00fclkelerin \u00fcyesi oldu\u011fu OECD, n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131 ve artan gelirleri sayesinde 2020 y\u0131l\u0131nda 150M ton olan k\u00fcresel bal\u0131k \u00fcretiminin 180M tona ula\u015faca\u011f\u0131n\u0131 tahmin etti.<\/p>\n\n\n\n

Fakat denizden elde edebilece\u011fimiz de\u011ferli \u015feylerin de bir s\u0131n\u0131r\u0131 var ve \u015fu anda bile bu s\u0131n\u0131ra ya ula\u015ft\u0131k yada ula\u015fmak \u00fczereyiz. D\u00fcnya Bankas\u0131\u2019n\u0131n verilerine g\u00f6re \u00e7ok \u00f6nemli bir s\u0131n\u0131rday\u0131z<\/strong>; d\u00fcnyada yap\u0131labilecek bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k kapasitesinin %90\u2019\u0131nda<\/a> yada biraz daha fazlas\u0131nday\u0131z. Bu nedenle su \u00fcr\u00fcnleri yeti\u015ftiricili\u011fi 1990\u2019l\u0131 y\u0131llardan bu yana bal\u0131k t\u00fcketimindeki art\u0131\u015f\u0131n neredeyse tamam\u0131n\u0131<\/strong> tek ba\u015f\u0131na s\u0131rtland\u0131 ve gelecekteki b\u00fcy\u00fcmeyi de hesaba katmal\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Ancak, karada tar\u0131m yaparken meydana gelen \u00e7evresel etkilerin benzerlerini su \u00fcr\u00fcnleri yeti\u015ftiricili\u011finin de ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k. Geleneksel metotlarla yap\u0131lan yeti\u015ftiricilik modelinin kendine has dinamikleri<\/strong> nedeniyle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan olumsuz durumlar her ne kadar kontroll\u00fc yeti\u015ftiricilik modelleri<\/strong> ile denetlenmesi de riskler hala g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmas\u0131 gereken fakt\u00f6rler. Bununla birlikte, i\u00e7 sularda yap\u0131lan yeti\u015ftiricilik de baz\u0131 b\u00f6lgelerdeki i\u00e7me suyu rekabeti<\/strong> nedeniyle \u015fimdiden baz\u0131 kitlelerin dikkatini \u00e7ekiyor. Ayn\u0131 akan suyun \u00fczerindeki yak\u0131n tesisler hastal\u0131klar\u0131n ve parazitlerin \u00e7ok h\u0131zl\u0131 ve kolay bir \u015fekilde yay\u0131lmas\u0131na neden olurken tesisler bu olumsuz etkilerden kurtulmak i\u00e7in ba\u015fta antibiyotik ve di\u011fer sa\u011falt\u0131c\u0131lar\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131 artt\u0131rarak \u00e7evreye kar\u015f\u0131 ek bir sorumluluk \u00fcstleniyor.<\/p>\n\n\n\n

Bal\u0131k yeti\u015ftiricili\u011finin \u00f6n\u00fcnde yer alan ve yan\u0131t\u0131 bulmak i\u00e7in \u00fczerinde en fazla \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan meselelerden olan bu konu hakk\u0131nda bir \u015feyler yapmak isteyen Salten Smolt, yeni nesil bal\u0131k \u00e7iftliklerinde kapal\u0131 devre devir daimli su \u00fcr\u00fcnleri yeti\u015ftiricili\u011fi<\/strong> (RAS) teknolojisi kullanmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yor. Bu sistem, tesisteki bal\u0131klar\u0131n hayatlar\u0131n\u0131 devam ettirmek i\u00e7in s\u00fcrekli do\u011fal su ak\u0131\u015f\u0131 sa\u011flamaya g\u00fcvenmek yerine suyu devaml\u0131 olarak temizleyen ve geri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren tanklarda, karada yeti\u015ftiricilik yapar. Bu, bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k i\u00e7in \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck avantaj<\/strong> sa\u011flar,\u00a0 daha az su kullan\u0131m\u0131, daha iyi kontrol ve se\u00e7ici t\u00fcrlerin d\u00fcnyan\u0131n herhangi bir yerinde g\u00fcvenli \u015fekilde yeti\u015ftiricili\u011finin yap\u0131lmas\u0131.<\/p>\n\n\n\n

RAS tesislerini, evlerimizdeki akvaryumlar\u0131n \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fckleri olarak d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz. Her bir sistem i\u00e7inde bal\u0131klar\u0131n y\u00fczd\u00fc\u011f\u00fc bir tanktan ve bal\u0131klar\u0131n \u00fcretti\u011fi metabolik at\u0131klar\u0131dan kurtulmak i\u00e7in bir dizi kapsaml\u0131 su\u00a0 temizleme bile\u015feninden olu\u015fur. RAS teknolojisinin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 ar\u0131tma end\u00fcstrisinen geri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Innovasea’n\u0131n Kapal\u0131 devre su \u00fcr\u00fcnleri yeti\u015ftiricili\u011fi tesisi modellemesi – Detaylar i\u00e7in t\u0131klay\u0131n.<\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Azalt, yeniden kullan ve geri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00d6ncelikli olarak tesiste biriken yenmemi\u015f yemler ve bal\u0131klardan \u00e7\u0131kan metabolik at\u0131klar uzakla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r.<\/strong> Bunun i\u00e7in konik \u015fekilli bir tank formundan yard\u0131m al\u0131n\u0131r ve yer \u00e7ekimi vas\u0131tas\u0131tyla tank\u0131n dibinde biriken yem ve metabolik at\u0131klar koninin alt\u0131na do\u011fru kayar, b\u00f6ylece mekanik filtrelemenin yap\u0131lmas\u0131 sa\u011flan\u0131r. Geriye kalan ise b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde amonyakt\u0131r. Bal\u0131klar metabolizmalar\u0131n\u0131n bir yan \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak solunga\u00e7lar\u0131ndan amonya\u011f\u0131 salar ve bu kimyasal\u0131n fazlas\u0131 zehirlidir.\u00a0 E\u011fer suda yeterli miktarda amonyak varsa, sudaki bakteriler suyun i\u00e7indeki oksijen vas\u0131tas\u0131yla amonya\u011f\u0131 nitrit ve nitrata \u00e7evirir. Fosfor gibi di\u011fer a\u011f\u0131r kirleticiler i\u00e7in ba\u015fka ilave ad\u0131mlar uygulan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Kapal\u0131 devre su \u00fcr\u00fcnleri yeti\u015ftiricili\u011finde kullan\u0131lan su ne kadar fazla geri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilirse d\u0131\u015far\u0131dan\u00a0 o kadar az su al\u0131nmas\u0131na ihtiya\u00e7 duyulur. Teknik olarak b\u00fct\u00fcn\u00fcyle kapal\u0131 bir devre olu\u015fturmak pek m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcmemekle birlikte,<\/strong> Salten Smolt\u2019un kulland\u0131\u011f\u0131 son teknoloji sistemlerle bu oran %99\u2019a kadar y\u00fckseltilebilir.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Standart somon yeti\u015ftiricili\u011finde, \u00fcretimi sa\u011flanan her bir kikogram bal\u0131k i\u00e7in yakla\u015f\u0131k 50.000 litre<\/strong> su t\u00fcketimi yap\u0131l\u0131rken RAS\u2019da bu miktar 150 litre<\/strong>ye kadar d\u00fc\u015f\u00fcyor. Karideste RAS kullanan Transparent Sea isimli \u015firketin kurucusu Steve Sutton\u2019a g\u00f6re RAS do\u011faya dokunmadan, patojen yayma riski ta\u015f\u0131madan ve su kaynaklar\u0131n\u0131 olumsuz \u015fekilde etkilemeden deniz mahs\u00fcl\u00fc yeti\u015ftirilmesinin sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

RAS\u2019\u0131n en \u00f6nemli avantajlar\u0131ndan birisi at\u0131klar\u0131n tek bir noktada toplanmas\u0131. Nofitech<\/a> isimli bir ba\u015fka bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k firmas\u0131ndan ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Kari Attramadal\u2019\u0131n belirtti\u011fine g\u00f6re, standart olarak kabul edilen su \u00fcr\u00fcnleri yeti\u015ftiricili\u011fi i\u015finde ka\u00e7\u0131r\u0131lan en b\u00fcy\u00fck f\u0131rsatlardan biri metabolik at\u0131klar<\/strong>. Bunlar besin maddesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan zengin ve nitratlar hidroponik sebze yeti\u015ftiricili\u011finde besin olarak kullan\u0131labilir. Salten Smolt<\/a>\u2019ta \u00fcretim m\u00fcd\u00fcr\u00fc olan John S\u00e4llebrant, tesiste biriken metabolik at\u0131klar\u0131n ve yenilmeden tesisten uzakla\u015fan yemlerin tar\u0131msal g\u00fcbreye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmek \u00fczere geri kazand\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor.<\/p>\n\n\n\n

Tanklarda tutulan bal\u0131klar\u0131n ya\u015famda kalabilmesi, sistemin tam kontorl\u00fcn\u00fcn sa\u011flanmas\u0131<\/strong>na dayanan \u00f6nemli bir s\u00fcre\u00e7 ve meydana gelebilecek hatalar\u0131n maliyeti y\u00fcksek olabilir. Dr. Attramadal\u2019a g\u00f6re suya oksijen veren sistemde meydana gelen bir ar\u0131zan\u0131n neticesinde tesisteki bal\u0131klar 8 dakika i\u00e7inde \u00f6lmeye ba\u015flayabilir fakat bu dikkatli izleme zorunlulu\u011fu yeti\u015ftiricilik ortam\u0131n\u0131n dikkatli ve hassas bir \u015fekilde ayarlanabilmesi yetene\u011fini sunar<\/strong>. Bu karadaki hassas tar\u0131m metodlar\u0131na benzer \u015fekilde suda da hassas \u00fcretim yapabilmenin anahtar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu \u015fu \u015fekilde \u00f6rneklenebilir; Somonlar ya\u015famak i\u00e7in so\u011fuk suyu severler. \u0130klim kontrol\u00fc yap\u0131lan bir tank<\/strong>, d\u0131\u015far\u0131daki iklim ve \u00e7evre ko\u015fullar\u0131ndan etkilenmeden her zaman ideal ko\u015fullarda tutulabilir, bunun da bal\u0131klar\u0131n b\u00fcy\u00fcme h\u0131zlar\u0131 \u00fcst\u00fcnde olumlu etkisinin oldu\u011fu a\u015fikar. Okyanusun di\u011fer k\u0131y\u0131s\u0131ndan, Nova Scotia\u2019dan bir giri\u015fim olan ReelData<\/a>, RAS tanklar\u0131na tak\u0131lan kameralar ve sens\u00f6r verilerini kullanarak<\/strong> bal\u0131klar\u0131n ne kadar a\u00e7 olduklar\u0131na, ne kadar a\u011f\u0131rl\u0131kta olduklar\u0131na ve hatta stres seviyelerine dair tahminler elde etmekte ve bu teknolojinin bir \u00e7iftli\u011fin \u00fcretkenli\u011finin %20\u2019ye kadar artt\u0131rabilece\u011fini iddia ediyor.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Do\u011fal \u00e7evre ile do\u011frudan ba\u011flant\u0131l\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131ndan, RAS tesisleri herhangi bir yere kurulabilir<\/strong>. Norve\u00e7\u2019ten bir ba\u015fka bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k firmas\u0131 olan Atlantic Sapphire<\/a>, Atlantik somonunun do\u011fal ya\u015fam alan\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k bin mil g\u00fcneyinde, Miami yak\u0131nlar\u0131nda bir Atlantik somonu tesisi in\u015fa etti. Miami gibi b\u00fcy\u00fck \u015fehirlere yak\u0131n olmak, bal\u0131klar\u0131n tesisten taba\u011fa kadar geldi\u011fi yolu k\u0131saltmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli. Ula\u015f\u0131m maliyetleri ne kadar d\u00fc\u015ferse hem bal\u0131\u011f\u0131n taba\u011fa gelene kadarki maliyeti d\u00fc\u015fer, hem de bal\u0131\u011f\u0131n karbon ayak izi azal\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

RAS\u2019\u0131n \u015fu anki en b\u00fcy\u00fck dezavantaj\u0131 maliyeti. Tesiste kullan\u0131lan t\u00fcm ekipmanlar ve teknoloji geleneksel yollarla yeti\u015ftiricilik yapan tesislere g\u00f6re daha y\u00fcksek fiyatl\u0131. Bu, g\u00f6receli olarak biraz daha pahal\u0131 olan bir bal\u0131k olan somona odaklan\u0131lmas\u0131n\u0131n da ba\u015fl\u0131ca nedenlerinden biri. \u00dclkedeki somon \u00e7iftliklerinin yakla\u015f\u0131k yar\u0131s\u0131n\u0131n RAS kulland\u0131\u011f\u0131 Norve\u00e7’te bile, bu, bal\u0131\u011f\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131n ilk a\u015famas\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131. Gen\u00e7 bal\u0131klar hala standart a\u00e7\u0131k su kafeslerinde b\u00fcy\u00fct\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n

Su \u00fcr\u00fcnleri sekt\u00f6r\u00fcne dair pazar ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 y\u00fcr\u00fcten Spheric Research<\/a>‘ten Matt Craze, Norve\u00e7’teki vergi de\u011fi\u015fikliklerinin bu dezavantaj\u0131 bir \u00e7e\u015fit avantaja \u00e7evirebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Ayr\u0131ca RAS\u2019\u0131n maliyetini d\u00fc\u015f\u00fcrmek i\u00e7in denenen ba\u015fka y\u00f6ntemler aras\u0131nda, sistemin i\u00e7inde at\u0131k y\u00f6netimi birimi tutulmamas\u0131 ki buna ra\u011fmen toplam su kullan\u0131m\u0131 yine de \u00f6nemli bir \u00f6l\u00e7\u00fcde azalt\u0131labiliyor. Craze\u2019e g\u00f6re daha k\u00fc\u00e7\u00fck RAS \u00e7iftlikleri standart tesislerin iki kat\u0131 fiyat\u0131na bal\u0131k \u00fcretebilece\u011fini, ancak daha b\u00fcy\u00fck \u00e7iftliklerin ise e\u011fer ya\u015fanmas\u0131 muhtemel s\u00fcrpizleri ortadan kald\u0131rabilirlerse sonunda k\u00fc\u00e7\u00fck olanlarla ayn\u0131 maliyete eri\u015febilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n

\u015eu anda, RAS tesisler su \u00fcr\u00fcnleri yeti\u015ftiricili\u011fi sekt\u00f6r\u00fcnde nispeten k\u00fc\u00e7\u00fck bir oyuncu. Hollanda merkezli k\u00e2r amac\u0131 g\u00fctmeyen bir kurulu\u015f olan ACS\u2019nin ara\u015ft\u0131rma ba\u015fkan\u0131 Kathrin Steinberg, ASC sertifikal\u0131 \u00e7iftliklerin sadece %5’inde RAS kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor. Bununla birlikte, k\u00fcresel bal\u0131k talebi s\u00fcrekli bir \u015fekilde artarken, RAS’in benimsenme oran\u0131 yava\u015f\u00e7a art\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Durumun geneline bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, su \u00fcr\u00fcnleri yeti\u015ftiricili\u011fi alan\u0131nda RAS\u2019\u0131n \u00f6nemi giderek artmaktad\u0131r. Geleneksel y\u00f6ntemlerin s\u0131n\u0131rlar\u0131 ve \u00e7evresel etkileri nedeniyle, karada tabanl\u0131 tesislerde yap\u0131lan bal\u0131k yeti\u015ftiricili\u011fi, su \u00fcr\u00fcnleri sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn gelece\u011finde \u00f6nemli bir metod\u00a0 olarak \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

RAS tesisleri, daha az su kullan\u0131m\u0131, daha iyi kontrol imkan\u0131 ve se\u00e7ici t\u00fcrlerin d\u00fcnya genelinde g\u00fcvenli bir \u015fekilde yeti\u015ftirilebilmesi gibi avantajlar sunmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca, at\u0131klar\u0131n toplanmas\u0131 ve geri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi, tar\u0131msal g\u00fcbre olarak kullan\u0131lmas\u0131 gibi s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir uygulamalar da RAS’in cazibesini art\u0131rmakta. Bununla birlikte, maliyetlerin hala y\u00fcksek olmas\u0131 ve b\u00fct\u00fcn\u00fcyle kapal\u0131 devre tesislerin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131n\u0131n zaman almas\u0131 gibi yak\u0131n zamanda \u00e7\u00f6z\u00fclece\u011fine kesin g\u00f6z\u00fcyle bak\u0131lan zorluklar bulunmaktad\u0131r. Ancak, k\u00fcresel bal\u0131k talebinin artmas\u0131yla birlikte RAS’in benimsenme oran\u0131n\u0131n da artaca\u011f\u0131 beklenmekte. Gelecekte, daha fazla ara\u015ft\u0131rma ve teknolojik geli\u015fme ile RAS’in su \u00fcr\u00fcnleri yeti\u015ftiricili\u011fi sekt\u00f6r\u00fcndeki rol\u00fc daha da b\u00fcy\u00fcyecektir.<\/p>\n\n\n\n

Devirdaimli su \u00fcr\u00fcnleri yeti\u015ftiricili\u011fi ile ilgili nitelikli kaynaklara g\u00f6z at\u0131n:<\/strong><\/p>\n\n\n\n